Nowy dreszcz
Inaczej jednak, niż sąd, zareagowała na Kwiaty zła krytyka literacka i opinia samych pisarzy Krytyka stwierdziła, że pojawiło się dzieło niezwykłe, przełomowe dla dotychczasowych pojęi o poezji, otwierające nowe przed nią drogi i moż liwości, odmienne w swej funkcji społecznej. San Wiktor Hugo powitał tom poety w entuzjastycz nym liście do niego tymi słowami: "Stworzył Pai nowy dreszcz... Ma Pan duszę szlachetną i wspa niałe serce. Napisał Pan rzeczy głębokie i szcze re. Pan kocha Piękno. Proszę mi podać dłoń".
Ten "nowy dreszcz" w poezji francuskiej by bezsprzeczną inicjatywą Baudelaire'a, ale w lite raturze światowej owego czasu nie był jedynyn Poprzedził go w Ameryce o lat kilkanaście pc 17 krewny mu losem życia i charakterem twórczośi Edgar Allan Poe, którego wiersze i utwory nowelistyczne, pełne enigmatycznej grozy i niesamo-witości, Baudelaire przyswajał francuszczyźnie od blisko już lat dziesięciu, a wydał je w osobnym tomie w roku 1856, a więc na rok przed wydaniem Kwiatów zła. Te pierwsze przekłady francuskie utworów zaoceanicznego poety odegrały poważną rolę w rozwoju nowej przede wszystkim prozy europejskiej. Nie był wolny od ich wpływu rosyjski rówieśnik Baudelaire'a, Teodor Dostojewski, również pisarz wyklęty, ze swą manicheistyczną koncepcją zła i dobra, tematyką z pogranicza dewiacji i marginesu społecznego, z lucyferyczną filozofią dziejów. Dziś, kiedy się mówi o przemożnych wpływach dostojewszczyz-ny na współczesną prozę i jej awangardowe kierunki, zapomina się o właściwych jej impulsach w utworach Edgara Poe i Baudelaire'a.
Niektórzy z krytyków i poetów dopatrują się wpływu amerykańskiego poety na Baudelaire'a ze względu na pewne podobieństwo ich losu życiowego i charakteru ich twórczości. Znakomity przedstawiciel symbolizmu francuskiego, Paul Valśry, twierdzi na przykład, że twórczość Edgara Poe "była głównym czynnikiem przemian zachodzących w teoriach i sztuce Baudelaire'a". Drobiazgową analizą twórczości obu poetów zbija doszczętnie to twierdzenie Marcel A. Ruff, autor najnowszej monografii, poświęconej twórcy
Kwiatów zła. Nie z żadnych obcych inspiracji, lecz z chaosu i sprzeczności własnej natury wyprowadził Baudelaire niezwykle harmonijne i artystycznie odkrywcze utwory poetyckie, w których wnętrzu pulsowała gorąca od aktualności lawa problemów człowieka współczesnego. Twórczość Baudelaire'a stała się źródłem wszystkich przodujących kierunków w poezji światowej. Artur Rimbaud nazwał go "pierwszym jasnowidzącym, królem poetów, prawdziwym Bogiem". Stefan Mallarme uważał go za swego mistrza, pisząc
0 nim sonet, Rainer Maria Rilke uczcił go specjalnym wierszem, a Thomas Stearns Eliot napisał o nim: "Jest on największą postacią w nowoczesnej poezji wszystkich krajów, ponieważ jego wiersz i jego język wyrażają najdalej idące nowatorstwo naszych czasów".
Liczne są ślady autora Kwiatów zła w literaturze polskiej. Znać je w utworach Jana Kasprowicza (w Hymnach i w O bohaterskim koniu
1 walącym się domie), Stanisława Wyspiańskiego, Tadeusza Micińskiego, a Bolesław Leśmian wyznaje wprost: "Jeżeli chodzi o poetów francuskich, to jedynym, który wpłynął na mnie naprawdę, był chyba Baudelaire". Nie pozostała bez wpływu Baudelaire'a poezja Juliana Tuwima, a także Władysława Broniewskiego, który nawet osobny wiersz o nim napisał. Spora liczba tłumaczy z pozoru łatwych, lecz wskutek wewnętrznego bogactwa znaczeń poetyckich bardzo trudnych wierszy Baudelaire'a, świadczy o wciąż żywej popularności jego utworów wśród pisarzy i miłośników poezji w Polsce.
Cytowany przed chwilą T. S. Eliot powiada, że "świadomość zła jest nieodłączna od świadomości dobra". Baudelaire wiedział i niejednokrotnie pisał o tym, że jedynie właściwą reakcją czytelnika na jego poetyckie kwiaty zła może być tylko wzmożona tęsknota do realnych kwiatów dobra.
